Reverse proxy là gì? Cách cấu hình Nginx và phân biệt với API gateway


Reverse proxy là gì?

Reverse proxy là một server đứng trước một hoặc nhiều backend. Khi trình duyệt hoặc app của người dùng gửi request tới, reverse proxy nhận lấy rồi chuyển tiếp vào backend phù hợp ở phía sau.

Sau khi backend xử lý xong, reverse proxy nhận lại response và trả về cho client. Suốt quá trình này, client chỉ thấy địa chỉ của reverse proxy mà không biết địa chỉ thật của các backend bên trong.

Forward proxy và reverse proxy khác nhau ở đâu

Forward proxy đứng phía client: máy tính trong mạng nội bộ đi ra Internet qua proxy, nên website đích chỉ thấy IP của con proxy đó. Ngược lại, reverse proxy đứng phía server: request từ Internet đi vào qua proxy, và client không biết backend nào thực sự xử lý yêu cầu.

Forward proxy (đứng phía client)
  Máy nhân viên ──> Forward proxy ──> Internet ──> website.com
  website.com chỉ thấy IP của forward proxy

Reverse proxy (đứng phía server)
  Người dùng ──> Internet ──> Reverse proxy (shop.local) ──┬──> app-1 :9001
                                                           └──> app-2 :9002
  Người dùng chỉ thấy shop.local, không biết app nào phản hồi

Bạn cứ nhớ forward proxy che thông tin client, còn reverse proxy che thông tin server. Forward proxy thường do người dùng tự cài trên trình duyệt hoặc biến môi trường, trong khi reverse proxy do người vận hành website cấu hình sẵn và client cứ thế truy cập bình thường.

Sơ đồ so sánh vị trí và vai trò của forward proxy, reverse proxy và API gateway trong hệ thống.

Sơ đồ so sánh vị trí và vai trò của forward proxy, reverse proxy và API gateway trong hệ thống.

Reverse proxy dùng để làm gì trong một website

Khi vận hành web, các công cụ như Nginx, HAProxy, Caddy hay Traefik thường được đặt làm reverse proxy để gánh các việc sau:

  • Nhận và giải mã HTTPS (TLS termination): Reverse proxy xử lý chứng chỉ bảo mật ở vòng ngoài, giúp các backend trong mạng nội bộ chỉ cần giao tiếp bằng HTTP nhẹ nhàng.
  • Chia request cho nhiều backend: Khi có nhiều server cùng chạy một app, proxy phân phối lượt gọi để tránh quá tải, tương tự cách làm trong bài cân bằng tải với load balancer.
  • Gom nhiều dịch vụ dưới một domain: Bạn có thể chia đường dẫn để /api/ đi vào backend xử lý logic, còn / trả thẳng file giao diện tĩnh.
  • Tối ưu tốc độ và bảo mật: Hỗ trợ cache lại response, nén dữ liệu trước khi trả về và giấu cấu trúc server bên trong.

Cấu hình reverse proxy bằng Nginx: file mẫu chạy được

Chưa quen Nginx thì bạn đọc trước bài tổng quan Nginx là gì. Nginx làm reverse proxy bằng directive proxy_pass đi kèm khối upstream khai báo nhóm backend, mặc định chia lượt theo kiểu round-robin (lần lượt từng server).

Mình đã chạy thử trên máy Linux với Nginx 1.31.8 cùng hai backend Python nhỏ. File app.py dùng http.server, nhận tên server và cổng từ dòng lệnh, trả về JSON chứa tên server, đường dẫn và các header nhận được.

Code:Python

# app.py: tiny backend that returns its server name and the headers the reverse proxy adds
import json, sys
from http.server import BaseHTTPRequestHandler, HTTPServer

NAME, PORT = sys.argv[1], int(sys.argv[2])

class Handler(BaseHTTPRequestHandler):
    def do_GET(self):
        body = {
            "server": NAME,
            "path": self.path,
            "host": self.headers.get("Host"),
            "x_real_ip": self.headers.get("X-Real-IP"),
            "x_forwarded_for": self.headers.get("X-Forwarded-For"),
            "x_forwarded_proto": self.headers.get("X-Forwarded-Proto"),
        }
        data = json.dumps(body, indent=2).encode()
        self.send_response(200)
        self.send_header("Content-Type", "application/json")
        self.send_header("Content-Length", str(len(data)))
        self.end_headers()
        self.wfile.write(data)

    def log_message(self, *args):
        pass

HTTPServer(("127.0.0.1", PORT), Handler).serve_forever()

Trong file /etc/nginx/conf.d/shop.conf, khối upstream shop_backend gom hai cổng 9001 và 9002. Ở khối server của domain shop.local, đường dẫn / trả file tĩnh tại /var/www/shop, còn /api/ dùng proxy_pass đẩy vào shop_backend kèm bốn dòng proxy_set_header và timeout (5s kết nối, 30s đọc dữ liệu).

# /etc/nginx/conf.d/shop.conf
upstream shop_backend {
    server 127.0.0.1:9001;
    server 127.0.0.1:9002;
}

server {
    listen 80;
    server_name shop.local;

    location /api/ {
        proxy_pass http://shop_backend;

        proxy_set_header Host              $host;
        proxy_set_header X-Real-IP         $remote_addr;
        proxy_set_header X-Forwarded-For   $proxy_add_x_forwarded_for;
        proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;

        proxy_connect_timeout 5s;
        proxy_read_timeout    30s;
    }

    location / {
        root  /var/www/shop;
        index index.html;
    }
}

Trên máy cá nhân, mình đổi listen 80 thành 8080 để không cần quyền root, rồi bật hai backend Python ở cổng 9001 và 9002. Lệnh nginx -t báo syntax is ok và test is successful, mình reload Nginx rồi dùng curl gọi thử.

Code:Bash

# start 2 backends on 2 ports
python3 app.py app-1 9001 &
python3 app.py app-2 9002 &

# copy the config into Nginx, check the syntax, then reload
sudo cp shop.conf /etc/nginx/conf.d/shop.conf
sudo nginx -t
sudo nginx -s reload

# call twice through the reverse proxy (my test setup listens on 8080)
curl -H "Host: shop.local" http://127.0.0.1:8080/api/orders
curl -H "Host: shop.local" http://127.0.0.1:8080/api/orders

Header Host, X-Real-IP và X-Forwarded-For khi đi qua reverse proxy

Khi gọi /, Nginx trả ngay index.html tĩnh mà không chạm tới Python. Gọi /api/orders hai lần liên tiếp, kết quả trả về lần lượt từ app-1 rồi app-2 đúng kiểu round-robin. Backend nhận đủ host là "shop.local", x_real_ip và x_forwarded_for đều là "127.0.0.1", còn x_forwarded_proto là "http".

Code:JSON

{
  "server": "app-1",
  "path": "/api/orders",
  "host": "shop.local",
  "x_real_ip": "127.0.0.1",
  "x_forwarded_for": "127.0.0.1",
  "x_forwarded_proto": "http"
}
{
  "server": "app-2",
  "path": "/api/orders",
  "host": "shop.local",
  "x_real_ip": "127.0.0.1",
  "x_forwarded_for": "127.0.0.1",
  "x_forwarded_proto": "http"
}

Mặc định Nginx gửi header Host mang giá trị $proxy_host, tức tên trong proxy_pass. Mình thử xóa dòng proxy_set_header Host $host rồi reload, backend nhận ngay host là "shop_backend". App nào dựa vào Host để sinh đường dẫn, chọn tenant hay kiểm tra domain hợp lệ sẽ chạy sai ngay.

# remove the line "proxy_set_header Host $host;", reload, then call again:
"server": "app-1",
"host": "shop_backend",

Về IP, X-Real-IP lấy $remote_addr (IP kết nối trực tiếp tới Nginx), còn X-Forwarded-For dùng $proxy_add_x_forwarded_for nối IP client vào cuối header có sẵn. Mình thử dùng curl gắn header giả X-Forwarded-For: 1.2.3.4, backend nhận về "1.2.3.4, 127.0.0.1". Phần đầu do client tự truyền nên dễ bị làm giả; ở backend bạn chỉ nên tin IP cuối do proxy của mình ghi vào hoặc X-Real-IP, và Nginx cũng có ngx_http_realip_module để lọc chuẩn phần này.

curl -H "Host: shop.local" -H "X-Forwarded-For: 1.2.3.4" http://127.0.0.1:8080/api/orders
"x_real_ip": "127.0.0.1",
"x_forwarded_for": "1.2.3.4, 127.0.0.1",
"x_forwarded_proto": "http"

Nginx xử lý thế nào khi một backend sau reverse proxy bị tắt

Khi chạy nhiều backend, chuyện một instance bị treo rất dễ xảy ra. Mình thử tắt app-2 ở cổng 9002 rồi gọi lại API. Client vẫn nhận mã 200 từ app-1, vì khi thấy một server lỗi kết nối, Nginx tự chuyển request sang server còn sống trong nhóm upstream.

Cơ chế này dựa trên hai thông số max_fails và fail_timeout, mặc định max_fails bằng 1 và fail_timeout là 10 giây. Khi mình tắt nốt app-1 để cả hai backend cùng ngừng chạy, Nginx không còn nơi nào nhận request nên trả về lỗi 502 Bad Gateway.

Code:Bash

# stop app-2, then call again
pkill -f "app.py app-2"
curl -s -o /dev/null -w "%{http_code}\n" -H "Host: shop.local" http://127.0.0.1:8080/api/orders
# 200 (Nginx falls back to app-1)

# now stop app-1 as well
pkill -f "app.py app-1"
curl -s -o /dev/null -w "%{http_code}\n" -H "Host: shop.local" http://127.0.0.1:8080/api/orders
# 502

Reverse proxy và API gateway khác nhau thế nào

API gateway cũng đứng chắn trước backend giống reverse proxy, nhưng tập trung vào quản lý API: xác thực API key hoặc JWT, giới hạn lượt gọi (rate limiting), biến đổi hoặc gom request, quản lý version và thống kê theo từng khách hàng. Bạn có thể xem chi tiết trong bài API gateway là gì.

Có thể coi API gateway là reverse proxy có thêm lớp xử lý logic cho API. Nhiều nơi kết hợp cả hai: đặt Nginx ở ngoài cùng giải mã TLS và trả file tĩnh, phía sau mới là API gateway lo xác thực và đếm rate limit.

Tiêu chí Forward proxy Reverse proxy API gateway
Đứng phía nào Phía client (mạng nội bộ) Phía server Phía server (trước các API)
Ai cấu hình Người dùng hoặc IT nội bộ Người vận hành hệ thống Người vận hành hệ thống
Che thông tin gì Che IP và danh tính client Che địa chỉ các backend Che cấu trúc backend và microservices
Công việc chính Kiểm soát truy cập ra Internet, cache Giải mã HTTPS, chia tải, trả file tĩnh Xác thực JWT/API key, rate limit, quản lý version
Ví dụ công cụ Squid, cấu hình proxy trình duyệt Nginx, HAProxy, Caddy, Traefik Kong (trên nền Nginx/OpenResty), AWS API Gateway

Nếu web chỉ có một backend, bạn dựng reverse proxy bằng Nginx là đủ có HTTPS và trả file tĩnh; khi tăng lên nhiều backend thì thêm khối upstream. Chỉ khi mở API cho đối tác, cần cấp key và giới hạn lượt gọi theo từng client mới cần tới API gateway; riêng forward proxy phục vụ phía client nên không thay thế được hai công cụ trên.

Lỗi hay gặp khi cấu hình reverse proxy Nginx

Chỗ dễ nhầm nhất trên Nginx nằm ở dấu / cuối dòng proxy_pass vì cả hai cách viết đều hợp lệ cú pháp. Viết proxy_pass http://shop_backend; thì Nginx giữ nguyên /api/orders gửi vào backend; nhưng thêm dấu gạch chéo thành proxy_pass http://shop_backend/; thì phần /api/ bị cắt bỏ, backend chỉ nhận được /orders.

# Option 1: no trailing /, the backend receives the full /api/orders
location /api/ {
    proxy_pass http://shop_backend;
}

# Option 2: trailing /, /api/ is replaced with /, the backend receives /orders
location /api/ {
    proxy_pass http://shop_backend/;
}

Một lỗi cũng rất hay gặp là 502 Bad Gateway, do backend phía sau đã tắt hoặc khai báo lệch cổng trong file config. Một lỗi bảo mật khác là backend lấy thẳng giá trị đầu tiên trong X-Forwarded-For do client tự gửi lên để kiểm tra IP, dẫn tới bị qua mặt bộ đếm giới hạn lượt truy cập.

Theo mình, phần dễ quên nhất lúc viết config lại là mấy dòng proxy_set_header. Thiếu chúng thì lệnh kiểm tra Nginx vẫn báo đúng, gọi web vẫn trả về 200, chỉ có điều backend âm thầm nhận sai Host và IP. Lỗi kiểu này chỉ lộ ra khi bạn soi log, thấy link sinh ra bị hỏng hoặc tính năng chặn IP hoạt động sai.

Checklist cấu hình reverse proxy Nginx khi lên production

Chạy được trên máy local mới giải quyết phần nối cổng. Đưa reverse proxy ra hứng traffic thật, bạn cần rà lại vài điểm cốt lõi trong file config trước khi mở cổng cho user gọi vào:

  • Đóng cổng backend với bên ngoài: Các cổng 9001, 9002 chỉ mở cho mạng nội bộ hoặc localhost để ép mọi request đi qua Nginx ở cổng 80 và 443.
  • Giữ đủ bốn dòng proxy_set_header: Truyền đủ Host, X-Real-IP, X-Forwarded-For và X-Forwarded-Proto để code phía sau nhận đúng domain, IP và giao thức gốc.
  • Soi kỹ dấu / ở cuối proxy_pass: Thừa hoặc thiếu một dấu gạch chéo là URI gửi vào backend bị cắt mất prefix ngay, dù cú pháp file config không báo lỗi gì.
  • Đặt timeout và chạy từ hai instance trở lên: Khai báo rõ proxy_connect_timeout, proxy_read_timeout kèm nhiều server trong khối upstream để một con có treo thì Nginx còn chuyển request sang con khác, tránh trả thẳng 502 Bad Gateway cho khách.
  • Chạy nginx -t trước mỗi lần reload: Lệnh phải báo syntax is ok và test is successful rồi mới nạp lại cấu hình.

Chỗ dễ có vấn đề nhất: backend lấy thẳng IP đầu tiên trong X-Forwarded-For để làm rate limit hoặc chặn truy cập, nhưng phần đầu chuỗi này client tự gắn được chỉ bằng một lệnh curl. Code backend chỉ được tin X-Real-IP, IP cuối do chính proxy của mình ghi vào, hoặc phải lọc qua ngx_http_realip_module trên Nginx.

Đừng đợi tới lúc cần cân bằng tải mới dựng reverse proxy. Có một backend thôi thì cũng cứ cho Nginx đứng trước, sau này thêm HTTPS hay thêm server thì code backend không phải đụng vào.

nguồn: https://200lab.io