CÁC CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT MỚI ĐƯỢC ÁP DỤNG TỪ 1/7/2026 

                                      Nguyễn Thị Kim Hương

Bước sang nửa cuối năm 2026, việc hàng loạt các đạo luật quan trọng chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7 được xem là đòn bẩy pháp lý mạnh mẽ nhằm hoàn thiện thể chế và thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển ổn định trong bối cảnh mới. Những sửa đổi mang tính chiến lược trong các lĩnh vực như Thuế, Quản lý hành chính, Công nghệ cao và Chuyển đổi số không chỉ giải quyết các bất cập tồn đọng mà còn tạo ra hành lang pháp lý minh bạch, thông thoáng. Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích các điểm mới trọng tâm của hệ thống chính sách áp dụng từ 1/7/2026 và những tác động đa chiều của chúng đến nền kinh tế.

1. Thuế thu nhập cá nhân giảm đáng kể: mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng, mỗi người phụ thuộc 6,2 triệu (trước là 11 triệu và 4,4 triệu); biểu thuế rút từ 7 bậc xuống 5 bậc. Người độc thân thu nhập khoảng 17 triệu/tháng gần như chưa phải nộp thuế (Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025; riêng phần giảm trừ và tiền lương áp dụng cho cả kỳ tính thuế 2026, tức từ 1/1/2026).

2. Lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng, từ mức 2,34 triệu (Nghị định 161/2026/NĐ-CP). Lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng tăng thêm 8% cho người đang hưởng trước 1/7/2026.

3. Bảo hiểm y tế mở rộng quyền lợi: chi trả 100% nếu chi phí một lần khám chữa bệnh thấp hơn 15% lương cơ sở; người tham gia liên tục từ 5 năm trở lên được quỹ lo phần cùng chi trả vượt quá 6 lần lương cơ sở trong năm (Luật Bảo hiểm y tế; Nghị định 188/2025/NĐ-CP).

4. Người buôn bán nhỏ có thay đổi lớn: bỏ thuế khoán, chuyển sang tự kê khai doanh thu để tính thuế; đồng thời dùng số định danh cá nhân (căn cước công dân) thay cho mã số thuế (Luật Quản lý thuế 2025; phần hộ kinh doanh áp dụng từ 1/1/2026).

5. Ai tính xây nhà nên để ý: nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, tổng diện tích sàn dưới 500m2 được miễn giấy phép xây dựng, nếu không nằm trong khu vực có quy hoạch hay quy chế kiến trúc riêng. Nhưng miễn phép không có nghĩa muốn xây sao thì xây, trước khi khởi công vẫn phải gửi thông báo kèm hồ sơ cho cơ quan quản lý xây dựng địa phương (Luật Xây dựng 2025, khoản 2 Điều 43).

6. Về dân số, vợ chồng được tự quyết định số con và thời điểm sinh. Sinh con thứ hai, người mẹ được nghỉ thai sản 7 tháng, người cha nghỉ 10 ngày làm việc; có hỗ trợ cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi và ưu tiên mua, thuê nhà ở xã hội cho người có từ hai con trở lên (Luật Dân số 2025).

7. Vắc-xin HPV được tiêm miễn phí cho bé gái từ 9 đến dưới 15 tuổi, ưu tiên qua trường học; nếu tai biến nặng do tiêm chủng, Nhà nước bồi thường (Luật Phòng bệnh 2025).

8. Mua hàng online được bảo vệ chặt hơn: người livestream bán hàng phải xác thực danh tính, người bán phải công khai nguồn gốc và chất lượng sản phẩm; mua phải hàng lỗi thì bên bán có trách nhiệm thu hồi và bồi thường (Luật Thương mại điện tử 2025).

9. Dữ liệu cá nhân được bảo vệ hơn: nghiêm cấm thu thập, mua bán trái phép dữ liệu cá nhân; nền tảng mạng xã hội phải gỡ thông tin vi phạm trong 24 giờ và có trách nhiệm bảo vệ trẻ em trên mạng (Luật An ninh mạng 2025, số 116/2025/QH15).

10. Làm thủ tục hành chính sẽ bớt phiền: cơ quan nhà nước phải chia sẻ và dùng lại dữ liệu, để dân không phải khai đi khai lại cùng một thông tin (Luật Chuyển đổi số 2025, số 148/2025/QH15).

11. Với báo chí, công dân được bổ sung quyền yêu cầu cải chính; báo chí không bị kiểm duyệt trước khi đăng, kể cả trên mạng (Luật Báo chí 2025).

12. Một điều nên nhớ để tránh rắc rối: chia sẻ thông tin sai sự thật gây hoang mang trong nhân dân có thể bị phạt từ 30 đến 50 triệu đồng (quy định xử phạt vi phạm hành chính có hiệu lực từ 1/7/2026). Trước khi bấm chia sẻ, nên cân nhắc.

13. Nhà nào chở con nhỏ bằng ô tô cần lưu ý (quy định này áp dụng sớm hơn, từ 1/1/2026): chở trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35m thì không được cho trẻ ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe một hàng ghế) và phải dùng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ. Giai đoạn 1/1 đến 14/8/2026, vi phạm bị phạt 800.000 – 1.000.000 đồng; từ 15/8/2026, riêng lỗi không dùng thiết bị an toàn hạ xuống mức phạt cảnh cáo, còn lỗi cho trẻ ngồi cùng hàng ghế lái vẫn phạt 800.000 – 1.000.000 đồng (Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024; Nghị định 168/2024/NĐ-CP và Nghị định 238/2026/NĐ-CP).

Ẩn bớt