Các tổ chức thường tiếp cận đạo đức bằng cách đặt ra và giảng dạy các quy tắc để nhân viên hiểu cách cư xử có đạo đức. Tuy nhiên, những người nghiên cứu hành vi con người đã tìm thấy bằng chứng cho thấy liệu con người có cư xử có đạo đức trong một tình huống hay không thì phức tạp hơn. Mọi người thường biết các nguyên tắc cơ bản về sự công bằng, tôn trọng, v.v., nhưng ngay cả những người tin rằng họ tuân theo những nguyên tắc đó cũng có thể miễn cưỡng hành động có đạo đức trong những tình huống nhất định. Ví dụ, họ có xu hướng sẵn sàng giúp đỡ ai đó đang cần giúp đỡ nếu họ là người duy nhất có mặt tại hiện trường và họ có xu hướng đưa ra những lựa chọn mang tính đạo đức thường xuyên hơn khi các giá trị đạo đức được đề cập một cách rõ ràng.

Ý nghĩa mạnh mẽ của cách tiếp cận tình huống này đối với hành vi đạo đức là các tổ chức có thể tạo ra các loại tình huống thúc đẩy hành vi đạo đức. Những nỗ lực này bao gồm các nguyên tắc giảng dạy, nhưng để có hiệu quả, các nguyên tắc đó phải dễ nhớ—được diễn đạt một cách đơn giản và ngắn gọn—và được nhắc đến thường xuyên. Ví dụ: khi khởi động một dự án mới, các nhà quản lý nên đề cập đến việc dự án đó liên quan như thế nào đến sứ mệnh, tầm nhìn hoặc tuyên bố giá trị của công ty. Các nhà quản lý cũng nên đưa các cuộc trò chuyện về đạo đức vào quá trình ra quyết định để đảm bảo nhân viên đang suy nghĩ về những gì họ nên làm chứ không phải những gì họ có thể làm được. Tham gia vào các cuộc trò chuyện xung quanh vấn đề đạo đức gắn liền với hành vi có đạo đức hơn khi mọi người học hỏi lẫn nhau cách tiếp cận những vấn đề này.

Các tổ chức cũng tạo ra một môi trường đạo đức khi họ đảm bảo rằng phần thưởng và hậu quả phù hợp với các giá trị đạo đức. Bên cạnh tiền bạc, phần thưởng còn bao gồm lời khen ngợi, công việc thú vị và sự hiểu biết rằng hành động của một người có ý nghĩa quan trọng đối với người khác. Hậu quả liên quan đến phần thưởng và hình phạt, cũng như việc đảm bảo rằng nhân viên đang làm việc với những đồng nghiệp tuân thủ các giá trị chung. Hành vi đạo đức có nhiều khả năng xảy ra hơn khi nhân viên tin rằng đồng nghiệp của họ thường làm điều đúng đắn. Phần thưởng và hậu quả cũng nên gắn liền với những kết quả thực tế có thể đạt được từ hành vi đạo đức. Phần thưởng cho các mục tiêu về doanh số bán hàng hoặc dịch vụ khách hàng không tưởng chỉ cám dỗ nhân viên đạt được mục tiêu theo những cách đáng ngờ. Ngược lại, khi nhân viên được trang bị nguồn lực, đào tạo và cố vấn để đạt được mục tiêu thông qua thực hành đạo đức, họ có nhiều khả năng chấp nhận cách làm việc đó hơn.

Cuối cùng, các nhà điều hành của tổ chức cần phải làm gương cho những hành vi đạo đức mà họ tìm kiếm. Để thúc đẩy công lý, họ nên lắng nghe nhân viên của mình. Và nếu họ xác định được các giá trị của tổ chức thì họ nên thực hành những giá trị đó.

Thúy Hải (biên dịch)