Trong mô hình phương trình cấu trúc bình phương bé nhất từng phần (PLS-SEM), việc đánh giá mô hình đo lường phản chiếu (reflective measurement model) đòi hỏi kiểm định độ hội tụ và giá trị phân biệt. Hai chỉ số giữ vai trò nền tảng trong quy trình này là hệ số tải ngoài (Outer Loadings) và hệ số tải chéo (Cross Loadings).

1. Hệ số tải ngoài (Outer Loadings)

Hệ số tải ngoài phản ánh mức độ tương quan giữa một biến quan sát (chỉ báo - indicator) với biến tiềm ẩn (latent construct) mà nó đo lường trực tiếp.

• Ý nghĩa học thuật: Chỉ số này đo lường phương sai chung giữa biến quan sát và biến tiềm ẩn, đại diện cho độ tin cậy của từng chỉ báo riêng lẻ (indicator reliability). Về mặt toán học, bình phương hệ số tải ngoài (lambda) biểu thị tỷ lệ phương sai của biến quan sát được giải thích bởi biến tiềm ẩn.

• Ngưỡng chấp nhận (Rule of Thumb theo Hair et al.):

  • lambda>0.708: Ngưỡng lý tưởng. Khi đó, biến tiềm ẩn giải thích trên 50% phương sai của biến quan sát ($\lambda^2 \ge 0{,}50$).

  • 0.40 < lambda < 0.708: Cân nhắc loại bỏ hoặc giữ lại. Nhà nghiên cứu chỉ loại biến nếu việc loại bỏ giúp tăng chỉ số độ tin cậy tổng hợp (Composite Reliability - CR) và phương sai trích trung bình (Average Variance Extracted - AVE) lên trên các ngưỡng tiêu chuẩn (AVE $\ge 0{,}50$; CR $\ge 0{,}70$).

  • lambda < 0.40: Loại bỏ trực tiếp khỏi thang đo vì đóng góp giải thích phương sai quá thấp, gây suy giảm nghiêm trọng giá trị hội tụ.

2. Hệ số tải chéo (Cross Loadings)

Hệ số tải chéo đo lường tương quan giữa một biến quan sát cụ thể với tất cả các biến tiềm ẩn khác ngoài biến mà nó trực tiếp đo lường trong mô hình cấu trúc.

• Ý nghĩa học thuật: Bảng hệ số tải chéo là công cụ truyền thống dùng để đánh giá giá trị phân biệt (discriminant validity). Nó kiểm tra xem các biến quan sát có đo lường duy nhất khái niệm được chỉ định hay bị phân tán sang các cấu trúc lý thuyết khác.

• Quy tắc đánh giá:

  • Hệ số tải ngoài của biến quan sát lên biến tiềm ẩn chủ quản phải lớn hơn đáng kể so với tất cả các hệ số tải chéo của nó lên các biến tiềm ẩn còn lại trong mô hình.

  • Mức chênh lệch tối thiểu thường được khuyến nghị là >= 0.10. Nếu một biến quan sát có hệ số tải chéo lên một biến khác gần bằng hoặc cao hơn hệ số tải ngoài của chính nó, hiện tượng tải chéo vi phạm (cross-loading issue) xuất hiện, đồng nghĩa với việc thang đo không đạt giá trị phân biệt.

3. So sánh và thực hành trên SmartPLS