Trong tài chính doanh nghiệp, Chi phí vốn bình quân gia quyền (WACC - Weighted Average Cost of Capital) đóng vai trò là tỷ suất sinh lời tối thiểu mà doanh nghiệp phải đạt được để làm hài lòng các nhà cung cấp vốn (chủ nợ và cổ đông).

1. Mối quan hệ giữa WACC và Giá cổ phiếu

Mối quan hệ này được giải thích rõ nhất thông qua Mô hình chiết khấu dòng tiền (DCF). Về mặt lý thuyết, giá trị của một doanh nghiệp (và do đó là giá cổ phiếu) tỷ lệ nghịch với WACC.

Cơ chế tác động

Giá trị nội tại của cổ phiếu (P_0) thường được xác định bởi công thức:

P=t=1∞FCFE(1+r)t

Trong đó: FCFE là dòng tiền thuần của cổ đông, và r (tương ứng với WACC trong mô hình định giá thực thể) là tỷ lệ chiết khấu.

• Tác động nghịch chiều: Khi WACC giảm, tỷ lệ chiết khấu áp dụng cho các dòng tiền trong tương lai giảm xuống, dẫn đến giá trị hiện tại (PV) của các dòng tiền đó tăng lên. Kết quả là giá trị doanh nghiệp tăng, thúc đẩy giá cổ phiếu tăng.
• Điểm tối ưu (Cấu trúc vốn tối ưu): Theo lý thuyết của Modigliani-Miller (khi có thuế), doanh nghiệp có một cấu trúc vốn tối ưu tại đó WACC là thấp nhất. Tại điểm này, giá trị doanh nghiệp và giá cổ phiếu sẽ đạt mức tối đa.

2. Mối quan hệ giữa WACC và EPS (Thu nhập trên mỗi cổ phần)

Mối quan hệ giữa WACC và EPS phức tạp hơn vì nó chịu ảnh hưởng bởi Đòn bẩy tài chính (Financial Leverage) và chi phí sử dụng vốn vay.

Tác động thông qua cấu trúc vốn

EPS được tính bằng: EPS= Lợi nhuận ròng-cổ tức ưu đãiSố lượng cổ phiếu lưu hành

• Giai đoạn đầu (WACC giảm - EPS tăng): Khi doanh nghiệp tăng tỷ trọng nợ vay (vốn rẻ hơn vốn chủ sở hữu do lá chắn thuế), WACC có xu hướng giảm. Việc sử dụng nợ giúp khuếch đại lợi nhuận cho cổ đông (hiệu ứng đòn bẩy), từ đó làm tăng EPS.
• Giai đoạn quá độ (WACC tăng - EPS có thể vẫn tăng hoặc giảm): Nếu doanh nghiệp vay nợ quá mức, rủi ro tài chính tăng cao khiến cả chi phí nợ (k_d) và chi phí vốn chủ sở hữu (k_e) đều tăng, dẫn đến WACC tăng. Tuy nhiên, EPS có thể vẫn tăng do tác động của đòn bẩy, nhưng rủi ro đi kèm cũng lớn hơn.

Sự khác biệt giữa mục tiêu EPS và mục tiêu Giá cổ phiếu

Đây là một điểm quan trọng trong quản trị tài chính:

• Cực đại hóa EPS không đồng nghĩa với cực đại hóa giá cổ phiếu.
• Việc tăng nợ có thể làm tăng EPS nhưng nếu nó làm tăng rủi ro hệ thống đến mức chi phí vốn (k_e) tăng vọt, WACC sẽ tăng và giá cổ phiếu sẽ giảm.

3. Bảng so sánh tổng hợp