Chủ quán café phải trả tiền bản quyền đối với nhạc sử dụng trong quán café. Nếu không sẽ vi phạm bản quyền. Đây là điều mới, các bạn cần biết để tránh vi phạm

Âm nhạc trở thành phần thiết yếu của hầu hết quán cà phê nhưng nhiều cửa hàng hiện phát miễn phí không đóng tiền bản quyền, hoặc đóng dưới dạng mua sử dụng cá nhân.

"Quy trình trên đã trở thành điều phổ biến trong ngành dịch vụ đồ uống", người này cho hay.

Chủ một quán trà sữa tại phường Tân Hưng (TP HCM) cũng cho biết mở playlist thịnh hành từ các nền tảng là một trong những công việc được chị làm tự động mỗi ngày. Chị nói đã "ý thức" được vấn đề bản quyền nên bỏ 65.000 đồng mỗi tháng để mua gói nghe nhạc (subscription). Theo chủ quán, việc đóng phí cho nền tảng đồng nghĩa với việc chị có thể sử dụng không giới hạn.

Không chỉ hai trường hợp trên, hiện nay hầu hết nhà hàng, quán cà phê đều diễn ra tình trạng này.

Tuy nhiên, thực tế nhiều nền tảng phát nhạc trực tuyến như Spotify, Apple Music hay YouTube Music hiện nay đều quy định rõ trong điều khoản và điều kiện rằng giới hạn dịch vụ cho mục đích cá nhân, phi thương mại. Tài khoản mà người dùng trả phí hằng tháng chỉ cho phép nghe riêng tư, không quảng cáo, tải về nghe ngoại tuyến hoặc dùng thêm các tính năng nâng cao. Các nền tảng đều nêu rõ người dùng không có quyền mở nhạc tại quán cà phê, nhà hàng, cửa hàng, phòng gym, trường học hoặc tại các sự kiện có yếu tố kinh doanh.

Nguyên nhân đầu tiên được ông Thanh nêu ra là thói quen của thị trường. Trong nhiều năm, âm nhạc trong quán ăn, quán cà phê thường được xem là thứ có sẵn, dễ mở và gần như miễn phí. Chủ quán có thể mở nhạc từ điện thoại, máy tính, tivi, nền tảng nghe nhạc hoặc video trực tuyến mà không nghĩ đó là hành vi sử dụng âm nhạc trong môi trường kinh doanh.

Nguyên nhân thứ hai là nhiều người hiểu sai về từ "miễn phí". Những bản nhạc ghi "free", "no copyright", "royalty-free" hay "không bản quyền" không đồng nghĩa với việc nhà hàng được quyền phát miễn phí trong không gian kinh doanh. Nhiều người không phân biệt rõ giữa miễn phí nghe, tải, dùng cho cá nhân và quyền phát nhạc tại một địa điểm thương mại.

Ở góc nhìn của người hành nghề pháp lý, Luật sư Đào Tiến Phong, Giám đốc Công ty luật Investpush Legal, lý giải việc hiểu lầm rằng đã mua gói nghe nhạc từ các nền tảng sẽ được toàn quyền sử dụng xuất phát từ việc đánh đồng giữa quyền sử dụng cá nhân và quyền khai thác thương mại. Nhiều người mua không hiểu hết các quy định của Luật Sở hữu trí tuệ. Bên bán và cả bên mua cũng không truyền tải các quy định này cho nhau. Theo luật, khi mua gói nghe nhạc, người dùng thực chất chỉ đang trả tiền để được cấp quyền tiếp cận và sử dụng bản sao tác phẩm phục vụ nhu cầu cá nhân, không nhằm mục đích thương mại.

Các chủ quán cũng cần phân biệt được không gian riêng tư và không gian công cộng. Quán cà phê là một cơ sở kinh doanh thương mại và là địa điểm mà công chúng có thể tiếp cận. Do đó, hành vi phát nhạc tại đây không còn là nhu cầu giải trí cá nhân mà đã trở thành một công cụ hỗ trợ hoạt động kinh doanh. Khi bản chất mục đích sử dụng thay đổi, giới hạn quyền của người mua cũng thay đổi, từ đó phát sinh nghĩa vụ trả tiền bản quyền.

Căn cứ theo các quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, luật sư chỉ ra quán cà phê bị ràng buộc bởi các quy định về quyền tài sản thuộc quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc và quyền liên quan với bản ghi âm, ghi hình.

Với quyền tác giả, việc phát nhạc tại quán cà phê là hành vi "biểu diễn tác phẩm trước công chúng gián tiếp". Đây là quyền tài sản độc quyền của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả. Do đó, khi khai thác và sử dụng quyền này, quán cà phê phải được sự cho phép và trả tiền bản quyền, cùng các quyền lợi vật chất khác (nếu có). Luật sư lưu ý thêm đa số các nền tảng phát nhạc không được cấp quyền đại diện thu tiền bản quyền tác phẩm.

Với các quyền liên quan, việc mở nhạc tại quán cà phê được xếp vào trường hợp sử dụng bản ghi âm, ghi hình đã công bố nhằm mục đích thương mại trong hoạt động kinh doanh. Theo quy định tại Luật Sở hữu trí tuệ, quán cà phê không bắt buộc phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền theo thỏa thuận cho người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình và tổ chức phát sóng kể từ khi sử dụng.

Do đó, để tránh vi phạm bản quyền âm nhạc, Luật sư Đào Tiến Phong khuyến nghị khi có nhu cầu sử dụng âm nhạc, các cơ sở F&B cần liên hệ với các tổ chức như Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam (VCPMC) hoặc Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam (RIAV) để hỏi xem họ có được ủy quyền để cấp quyền sử dụng hay không, từ đó ký kết hợp đồng và đóng phí để sử dụng. Nếu họ không được ủy quyền, chủ quán phải liên hệ với chủ sở hữu bài hát.

Theo quy định của Nghị định 17/2023, số tiền bản quyền chi trả (tính theo năm) = Mức lương cơ sở x Hệ số điều chỉnh. Với quán cà phê hoặc giải khát, hệ số điều chỉnh được tính theo diện tích.