NHỮNG THAY ĐỔI TRONG CHÍNH SÁCH THUẾ NĂM 2026

                                                                                                Nguyễn Thị Kim Hương

THAY ĐỔI TRONG CHÍNH SÁCH THUẾ THU NHẬP DN

1. Phân loại Thuế suất theo Quy mô Doanh thu

Thay vì áp dụng mức thuế chung 20% cho hầu hết doanh nghiệp như trước, năm 2026 thực hiện cơ chế thuế suất linh hoạt nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME):

Bảng 1- Thuế suất thuế TĐN

Quy mô doanh thu năm	Thuế suất TNDN
Dưới 3 tỷ đồng	15%
Từ 3 tỷ đến dưới 50 tỷ đồng	17%
Từ 50 tỷ đồng trở lên	20%

Lưu ý: Việc giảm thuế suất xuống 15% và 17% là nỗ lực rất lớn của Chính phủ để "nuôi dưỡng nguồn thu" từ khối doanh nghiệp tư nhân.

2. Siết chặt điều kiện Chi phí được trừ

Để tăng cường minh bạch và thanh toán không dùng tiền mặt, các quy định về chi phí hợp lý đã có sự thay đổi mạnh:

• Ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt: Các hóa đơn từ 5 triệu đồng trở lên bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới được tính vào chi phí được trừ (trước đây ngưỡng này là 20 triệu đồng).
• Bổ sung chi phí mới: Doanh nghiệp hiện nay được tính vào chi phí hợp lý các khoản:
  • Chi phí phục vụ Chuyển đổi số.
  • Chi phí đào tạo và đào tạo lại nhân sự.
  • Đầu tư cho R&D và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

3. Ưu đãi thuế cho Doanh nghiệp mới và Công nghệ

Nghị định 20/2026/NĐ-CP đã cụ thể hóa các gói ưu đãi "khủng" cho năm nay:

• Miễn thuế 3 năm đầu: Áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) đăng ký kinh doanh lần đầu.
• Ưu tiên kinh tế số: Các dự án thuộc lĩnh vực công nghệ cao, phần mềm, và bảo vệ môi trường có thể được miễn thuế tối đa 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo.

4. Thuế Tối thiểu Toàn cầu (Trụ cột 2)

Dành cho các Tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR trở lên:

• Việt Nam đã chính thức áp dụng mức thuế tối thiểu 15%.
• Nếu mức thuế thực tế nộp tại Việt Nam thấp hơn 15% do hưởng ưu đãi, doanh nghiệp sẽ phải nộp khoản Thuế TNDN bổ sung nội địa đạt chuẩn (QDMTT) để bù đắp phần chênh lệch này.

5. Thay đổi đối với Hộ kinh doanh lớn

Từ ngày 01/01/2026, Việt Nam xóa bỏ thuế khoán đối với các hộ kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm. Thay vào đó:

• Nhóm này được chọn nộp thuế theo phương pháp Thu nhập thực tế (Doanh thu - Chi phí) với thuế suất 15%, tương tự như một doanh nghiệp siêu nhỏ.

NHỮNG THAY ĐỔI VỀ CHÍNH SÁCH THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN

1. Nâng mạnh mức Giảm trừ gia cảnh

Đây là thay đổi được mong đợi nhất. Từ kỳ tính thuế năm 2026 (áp dụng từ 01/01/2026), mức giảm trừ đã được điều chỉnh tăng hơn 40%:

Bảng 2- Mức giảm trừ gia cảnh

Đối tượng	Mức cũ (đến 2025)	Mức mới (từ 2026)
Bản thân người nộp thuế	11 triệu đồng/tháng	15,5 triệu đồng/tháng
Mỗi người phụ thuộc	4,4 triệu đồng/tháng	6,2 triệu đồng/tháng

Ví dụ: Nếu bạn có 1 người phụ thuộc, thu nhập từ 21,7 triệu đồng/tháng trở xuống (sau khi trừ BHXH) thì bạn chưa phải nộp thuế TNCN.

2. Rút gọn Biểu thuế lũy tiến (từ 7 bậc xuống 5 bậc)

Để đơn giản hóa và giảm thuế cho nhóm thu nhập trung bình, biểu thuế mới đã nới rộng các khoảng cách thu nhập. Thay vì "nhảy bậc" liên tục như trước, biểu thuế hiện nay rất thoáng:

Bảng 3- Bảng thuê suất thuế TNCN lũy tiến

Bậc	Thu nhập tính thuế/tháng	Thuế suất
1	Đến 10 triệu đồng	5%
2	Trên 10 triệu đến 30 triệu đồng	10%
3	Trên 30 triệu đến 60 triệu đồng	20%
4	Trên 60 triệu đến 100 triệu đồng	30%
5	Trên 100 triệu đồng	35%

So với trước đây, mức thuế 10% giờ áp dụng cho thu nhập đến 30 triệu (trước đây chỉ đến 10 triệu), giúp người lao động tiết kiệm được một khoản đáng kể hàng tháng.

3. Thay đổi với Hộ và Cá nhân kinh doanh

Cá nhân kinh doanh từ năm 2026 cũng có những đặc quyền và quy định mới:

• Nâng ngưỡng miễn thuế: Cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm sẽ không phải nộp thuế TNCN và thuế GTGT (trước đây ngưỡng này là 100-200 triệu đồng).
• Lựa chọn phương pháp tính thuế: Với doanh thu từ 500 triệu đến 3 tỷ đồng, cá nhân có thể chọn nộp theo tỷ lệ doanh thu hoặc theo thu nhập thực tế (Doanh thu - Chi phí) với thuế suất cố định 15%.

4. Bổ sung các loại thu nhập chịu thuế mới

Để bắt kịp kinh tế số, Luật 2025 đã bổ sung một số khoản thu nhập phải nộp thuế TNCN bao gồm:

• Thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số (NFT, tiền mã hóa...).
• Thu nhập từ chuyển nhượng tín chỉ carbon.
• Thu nhập từ chuyển nhượng tên miền quốc gia ".vn" và biển số xe trúng đấu giá.
• Thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng (thuế suất 0,1% trên giá trị giao dịch).

THAY ĐỔI VỀ CHÍNH SÁCH THUẾ GTGT

1. Nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 500 triệu đồng

Đây là thay đổi lớn nhất đối với các hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.

• Quy định cũ: Doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm mới được miễn thuế.
• Năm 2026: Chỉ những hộ, cá nhân có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm mới phải kê khai và nộp thuế GTGT.
• Ý nghĩa: Giúp hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ giảm bớt gánh nặng tài chính và thủ tục hành chính.

2. Phân bón chính thức chịu thuế GTGT 5%

Sau nhiều năm tranh luận, từ ngày 01/07/2025 và áp dụng xuyên suốt năm 2026, mặt hàng phân bón đã được chuyển từ nhóm "không chịu thuế" sang nhóm chịu thuế suất 5%.

• Lợi ích cho doanh nghiệp: Các doanh nghiệp sản xuất phân bón trong nước hiện nay đã được khấu trừ thuế GTGT đầu vào (cho máy móc, điện, nguyên liệu...), giúp giảm giá thành sản xuất và tăng tính cạnh tranh với hàng nhập khẩu.

3. Bổ sung các đối tượng áp dụng thuế suất 0%

Để khuyến khích xuất khẩu và dịch vụ quốc tế, Luật mới mở rộng nhóm hưởng thuế suất 0% cho:

• Dịch vụ vận tải quốc tế.
• Các công trình xây dựng, lắp đặt ở nước ngoài hoặc trong khu phi thuế quan.
• Hàng hóa, dịch vụ cung cấp cho các tổ chức, cá nhân nước ngoài để tiêu dùng ngoài Việt Nam (với điều kiện kiểm soát chặt chẽ hơn để tránh trục lợi hoàn thuế).

4. Siết chặt điều kiện khấu trừ và hoàn thuế

Quy định về hóa đơn và thanh toán hiện nay cực kỳ nghiêm ngặt:

• Thanh toán không dùng tiền mặt: Bắt buộc áp dụng cho các hóa đơn có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên (thay vì 20 triệu đồng như trước đây) mới được tính khấu trừ thuế đầu vào.
• Hoàn thuế: Bãi bỏ một số điều kiện gây khó khăn liên quan đến việc người bán đã kê khai/nộp thuế hay chưa. Thay vào đó, cơ quan thuế tập trung kiểm tra dựa trên quản lý rủi ro và hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế.

5. Chuyển đổi số trong kê khai thuế

Trong năm 2026, việc kê khai thuế GTGT đã được tự động hóa mạnh mẽ:

• Mã QR Code: Hầu hết các loại hóa đơn điện tử hiện nay đều tích hợp mã QR để người mua và cơ quan thuế kiểm soát tức thì.
• Hộ kinh doanh lớn: Các hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu trực tiếp với cơ quan thuế.

Bảng 4- Thuế suất thuế GTGT cho hộ kinh doanh

Nhóm hàng hóa	Thuế suất năm 2026	Ghi chú
Phân bón, thức ăn chăn nuôi	5%	Trước đây là không chịu thuế
Thiết bị y tế, dụng cụ học tập	5%	Duy trì mức ưu đãi
Dịch vụ viễn thông, CNTT	10%	Theo lộ trình không gia hạn giảm thuế 2%
Hàng xuất khẩu	0%	Phải có chứng từ thanh toán qua ngân hàng

 

Tóm tắt thay đổi thuế suất một số mặt hàng tiêu biểu

Bảng 4- Thuế suất thuế GTGT cho doanh nghiệp

 

Nhóm hàng hóa	Thuế suất năm 2026	Ghi chú
Phân bón, thức ăn chăn nuôi	5%	Trước đây là không chịu thuế
Thiết bị y tế, dụng cụ học tập	5%	Duy trì mức ưu đãi
Dịch vụ viễn thông, CNTT	10%	Theo lộ trình không gia hạn giảm thuế 2%
Hàng xuất khẩu	0%	Phải có chứng từ thanh toán qua ngân hàng