NHỮNG TRƯỜNG HỢP ĐƯỢC  MIỄN THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN

                                    Nguyễn Thị Kim Hương

Chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là công cụ điều tiết vĩ mô quan trọng, vừa tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước, vừa thực hiện tái phân phối thu nhập xã hội. Tuy nhiên, để bảo đảm tính nhân văn, khuyến khích an sinh xã hội và hỗ trợ thị trường, pháp luật thuế TNCN tại Việt Nam dành một dung lượng quy định chặt chẽ cho các trường hợp được miễn thuế.

Các trường hợp miễn thuế TNCN hiện hành tập trung vào bốn nhóm trụ cột chính:

Quan hệ huyết thống, hôn nhân và gia đình

Pháp luật bảo vệ quyền tài sản và sự gắn kết gia đình bằng việc miễn thuế đối với:

Thu nhập từ chuyển nhượng, nhận thừa kế hoặc quà tặng là bất động sản (bao gồm quyền sử dụng đất, nhà ở và tài sản gắn liền với đất) giữa các thành viên có quan hệ mật thiết: vợ với chồng; cha mẹ với con cái; ông bà với cháu; anh chị em ruột với nhau.

Việc miễn giảm này giúp hạn chế áp lực tài chính khi thực hiện sang tên, phân chia di sản trong nội bộ gia đình.

Chính sách nhà ở và an sinh dân sinh

Nhà nước khuyến khích quyền có chỗ ở của công dân thông qua chính sách:

Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản trong trường hợp cá nhân chỉ có duy nhất một nhà ở, một thửa đất ở tại Việt Nam.

Thu nhập từ tiền lương, tiền công làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm được trả cao hơn so với mức tiền lương làm việc ban ngày hoặc trong giờ tiêu chuẩn.

Thu nhập từ tiền lương hưu do Quỹ bảo hiểm xã hội chi trả hoặc từ quỹ hưu trí tự nguyện theo hạn mức quy định.

Khuyến khích tiết kiệm, kiều hối và đầu tư phát triển

Để khơi thông nguồn vốn trong nền kinh tế, các khoản thu nhập tài chính sau được miễn thuế:

Lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ.

Lãi trái phiếu Chính phủ.

Thu nhập từ kiều hối gửi về nước của người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc thân nhân.

Hoạt động khoa học, viện trợ nhân đạo và ngoại giao

Học bổng nhận được từ ngân sách nhà nước hoặc từ các tổ chức trong và ngoài nước tài trợ.

Tiền bồi thường bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ, bồi thường tai nạn lao động hoặc bồi thường của Nhà nước theo quy định pháp luật.

Thu nhập từ các giải thưởng quốc gia, quốc tế; giải thưởng khoa học và công nghệ; tiền viện trợ nhân đạo từ các tổ chức quốc tế phi chính phủ.

Chính sách miễn thuế TNCN phản ánh sự dung hòa giữa mục tiêu huy động ngân sách và bảo đảm an sinh xã hội. Việc nắm rõ các trường hợp này không chỉ giúp người nộp thuế thực hiện đúng quyền lợi hợp pháp mà còn hỗ trợ cơ quan quản lý thực thi chính sách công bằng, minh bạch.

Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân

Không phải khoản thu nhập nào cũng phải nộp thuế. Dưới đây là 22 trường hợp được miễn thuế TNCN mà bạn nên biết:

1. Chuyển nhượng, thừa kế, quà tặng bất động sản giữa người thân: vợ – chồng; cha mẹ đẻ/nuôi – con; cha mẹ chồng/vợ – con dâu/rể; ông bà nội, ngoại – cháu; anh, chị, em ruột. Kể cả tài sản chia khi ly hôn. (Điều 18)

2. Chuyển nhượng nhà ở, đất ở DUY NHẤT tại Việt Nam – với điều kiện sở hữu tối thiểu 183 ngày và chuyển nhượng toàn bộ. (Điều 19)

3. Giá trị quyền sử dụng đất khi được Nhà nước giao đất không thu tiền hoặc giảm tiền sử dụng đất. (Điều 20)

4. Thu nhập của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông – lâm – ngư nghiệp, làm muối, chưa qua chế biến hoặc chỉ sơ chế thông thường. (Điều 21)

5. Lợi tức cổ phần của thành viên hợp tác xã nông nghiệp; nông dân ký hợp đồng "Cánh đồng lớn", trồng rừng sản xuất, nuôi trồng thủy sản. (Điều 22)

6. Chuyển đổi đất nông nghiệp để hợp lý hóa sản xuất, không làm thay đổi mục đích sử dụng đất. (Điều 23)

7. Lãi trái phiếu Chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương; lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng; lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ. (Điều 24)

8. Kiều hối – tiền do thân nhân từ nước ngoài gửi về. (Điều 25)

9. Phần tiền lương làm ban đêm, làm thêm giờ, ngày không nghỉ phép – phần trả cao hơn ngày làm bình thường (phần vượt mức quy định vẫn chịu thuế). (Điều 26)

10. Lương hưu do Quỹ BHXH chi trả (kể cả hưu do nước ngoài trả); tiền từ quỹ hưu trí bổ sung, quỹ hưu trí tự nguyện. (Điều 27)

11. Học bổng từ ngân sách nhà nước và từ các tổ chức trong nước, ngoài nước. (Điều 28)

12. Các khoản bồi thường: hợp đồng bảo hiểm nhân thọ/phi nhân thọ/sức khỏe; tai nạn lao động; thu hồi đất; bồi thường nhà nước; bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. (Điều 29)

13. Thu nhập nhận được từ tổ chức, quỹ từ thiện được cơ quan có thẩm quyền cho phép thành lập. (Điều 30)

14. Thu nhập từ nguồn viện trợ nước ngoài vì mục đích từ thiện, nhân đạo. (Điều 31)

15. Tiền lương, tiền công của thuyền viên Việt Nam làm cho hãng tàu nước ngoài hoặc hãng tàu Việt Nam vận tải quốc tế. (Điều 32)

16. Thu nhập của chủ tàu, người có quyền sử dụng tàu, người làm việc trên tàu từ cung cấp hàng hóa, dịch vụ phục vụ khai thác thủy sản xa bờ. (Điều 33)

17. Chuyển nhượng lần đầu tín chỉ carbon / kết quả giảm phát thải khí nhà kính; lãi trái phiếu xanh; chuyển nhượng trái phiếu xanh lần đầu. (Điều 34)

18. Tiền lương, tiền công từ thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. (Điều 35)

19. Thu nhập từ quyền tác giả của nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo khi kết quả được thương mại hóa. (Điều 36)

20. Thu nhập của nhà đầu tư cá nhân, chuyên gia, sáng lập viên từ dự án/doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm. (Điều 37)

21. Tiền lương chuyên gia nước ngoài làm dự án ODA không hoàn lại/phi chính phủ; người Việt Nam làm tại cơ quan Liên hợp quốc tại Việt Nam; cá nhân tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. (Điều 38)

22. Thu nhập của chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ công ty TNHH một thành viên – phần nhận được sau khi doanh nghiệp đã nộp xong thuế thu nhập doanh nghiệp. (Điều 39)

Lưu ý: Đây là 22 trường hợp miễn thuế tại Mục 1 Chương III Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Ngoài ra còn có các trường hợp miễn, giảm thuế khác như: nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao và nhân lực công nghệ cao (miễn 5 năm), chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở, giảm thuế do thiên tai – dịch bệnh – bệnh hiểm nghèo...Mỗi trường hợp đều có điều kiện